هشدار متخصص مغز و اعصاب درباره علائم و عوارض خونریزی مغزی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما آبادان، دکتر داود کاشی پزها گفت: خونریزی مغزی به خارج شدن خون از رگ های خونی و تجمع آن در داخل جمجمه گفته می شود. این خونریزی می تواند به بافت مغز فشار وارد کند و موجب آسیب سلول های عصبی شود.

وی افزود: کاهش سطح هوشیاری، ضعف ناگهانی یک طرف بدن، اختلال تکلم، تشنج، سردرد شدید و ناگهانی، استفراغ و اختلال بینایی از جمله علائمی هستند که نیازمند ارزیابی فوری پزشکی اند.

انواع خونریزی مغزی

عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: خونریزی های داخل جمجمه به انواع مختلفی از جمله خونریزی داخل مغزی، خونریزی زیرعنکبوتیه، هماتوم اپیدورال و هماتوم ساب دورال تقسیم می شوند.

کاشی پزها افزود: در خونریزی داخل مغزی، خون مستقیماً در بافت مغز جمع می شود و فشار خون بالا، بیماری های عروق مغزی، مصرف داروهای ضدانعقاد، اختلالات انعقادی، تومورها و ناهنجاری های عروقی از علل شایع آن هستند.

وی ادامه داد: در خونریزی زیرعنکبوتیه، خون وارد فضای بین عنکبوتیه و نرم شامه می شود که یکی از مهم ترین علل آن پارگی آنوریسم مغزی است. سردرد ناگهانی و بسیار شدید که بیمار ممکن است آن را «بدترین سردرد عمر» توصیف کند، از علائم شاخص این نوع خونریزی است.

کاشی پزها بیان کرد: هماتوم اپیدورال و ساب دورال نیز بیشتر در پی ضربه به سر ایجاد می شوند؛ هماتوم اپیدورال معمولاً با آسیب شریانی و هماتوم ساب دورال اغلب با پارگی وریدها ارتباط دارد.

مهم ترین عوامل بروز خونریزی مغزی

وی فشار خون بالا را یکی از مهم ترین عوامل خونریزی داخل مغزی عنوان کرد و گفت: فشار خون مزمن می تواند به دیواره عروق کوچک مغز آسیب بزند و زمینه پارگی آنها را فراهم کند، با این حال همه خونریزی های مغزی ناشی از فشار خون نیستند و علت آن به نوع و محل خونریزی، سن، سابقه بیماری و یافته های تصویربرداری بستگی دارد.

عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز افزود: تصادف، سقوط و ضربه شدید به سر، پارگی آنوریسم مغزی، ناهنجاری های عروقی مانند AVM، مصرف داروهای رقیق کننده خون و اختلالات انعقادی نیز می توانند خطر خونریزی را افزایش دهند.

وی ادامه داد: برخی تومورهای مغزی، بیماری های عروق کوچک مغز، اختلال در جریان خون وریدی مغز و بیماری هایی مانند آمیلوئید آنژیوپاتی مغزی نیز می توانند با خونریزی همراه باشند.

کاشی پزها گفت: مصرف مواد محرکی مانند کوکائین و آمفتامین ها نیز با افزایش شدید فشار خون، خطر خونریزی مغزی را افزایش می دهد. برخی بیماری های عروقی، خونی، کبدی و اختلالات ژنتیکی نیز از عوامل کمتر شایع خونریزی هستند.

علائم هشداردهنده خونریزی مغزی

وی با بیان اینکه علائم خونریزی مغزی به محل و اندازه خونریزی و سرعت ایجاد آن بستگی دارد، گفت: سردرد ناگهانی و شدید، ضعف یا بی حسی صورت، دست یا پا، به ویژه در یک طرف بدن، اختلال در صحبت کردن یا درک گفتار، کجی صورت، اختلال ناگهانی بینایی یا دوبینی، اختلال تعادل و راه رفتن و سرگیجه شدید از علائم مهم این عارضه هستند.

عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز افزود: تهوع و استفراغ، کاهش سطح هوشیاری، خواب آلودگی یا بیهوشی، تشنج، گیجی و تغییر وضعیت ذهنی نیز ممکن است بروز کند و در برخی موارد، به ویژه در خونریزی زیرعنکبوتیه، سفتی گردن نیز دیده می شود.

وی تاکید کرد: در صورت بروز ناگهانی افتادگی یک طرف صورت، ناتوانی در بالا نگه داشتن هر دو دست یا غیرطبیعی و نامفهوم شدن گفتار، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت و منتظر بهبود خودبه خودی علائم نماند.

تشخیص خونریزی مغزی

کاشی پزها گفت: تشخیص خونریزی مغزی بر اساس علائم بالینی، معاینه عصبی و تصویربرداری انجام می شود و سی تی اسکن مغز بدون تزریق معمولاً نخستین و مهم ترین بررسی تصویربرداری در بیمار مشکوک به خونریزی مغزی است.

وی افزود: سی تی اسکن می تواند محل و اندازه خونریزی و همچنین عوارضی مانند تورم مغز، جابه جایی ساختارهای مغزی و هیدروسفالی را مشخص کند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ادامه داد: MRI مغز نیز در برخی شرایط برای بررسی خونریزی های کوچک یا قدیمی، علت خونریزی، ناهنجاری های عروقی، تومورها و آسیب های همراه کاربرد دارد، اما در شرایط اورژانسی، سی تی اسکن معمولاً سریع تر و در دسترس تر است.

وی ادامه داد: سی تی آنژیوگرافی و در برخی موارد آنژیوگرافی مغزی نیز برای بررسی آنوریسم و ناهنجاری های عروقی مانند AVM مورد استفاده قرار می گیرد.

کاشی پزها گفت: آزمایش خون به تنهایی قادر به تشخیص خونریزی مغزی نیست، اما برای ارزیابی وضعیت بیمار و بررسی عوامل مؤثر بر خونریزی، از جمله شمارش پلاکت، وضعیت انعقاد خون، قند، الکترولیت ها و عملکرد کلیه و کبد اهمیت دارد.

درمان خونریزی مغزی

عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: درمان خونریزی مغزی به نوع، محل و اندازه خونریزی، علت آن و وضعیت هوشیاری بیمار بستگی دارد و معمولاً در بیمارستان و در موارد شدید در بخش مراقبت های ویژه یا بخش تخصصی سکته مغزی و جراحی مغز و اعصاب انجام می شود.

وی افزود: پایدار کردن وضعیت بیمار، کنترل فشار خون و فشار داخل جمجمه، اصلاح اختلالات انعقادی، درمان علت خونریزی، جراحی در موارد مناسب و توانبخشی از مهم ترین اقدامات درمانی هستند.

کاشی پزها ادامه داد: در مراحل اولیه، راه هوایی و تنفس، فشار خون، قند و الکترولیت ها، تب، سطح هوشیاری و وضعیت عصبی بیمار بررسی و کنترل می شود. در بیمارانی که داروهای ضدانعقاد مصرف می کنند نیز بسته به نوع دارو، ممکن است برای خنثی کردن اثر آن از درمان های اختصاصی استفاده شود.

وی خاطر نشان کرد: همه بیماران مبتلا به خونریزی مغزی به جراحی نیاز ندارند، اما در مواردی مانند هماتوم بزرگ، خونریزی همراه با فشار قابل توجه بر مغز، برخی خونریزی های مخچه ای، هیدروسفالی شدید و بعضی هماتوم های اپیدورال و ساب دورال، جراحی ممکن است ضروری باشد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز افزود: اگر علت خونریزی، آنوریسم مغزی باشد، بسته به شرایط بیمار ممکن است از روش های داخل عروقی مانند کویلینگ یا جراحی کلیپینگ استفاده شود. در موارد وجود AVM یا دیگر ناهنجاری های عروقی نیز جراحی، درمان داخل عروقی یا رادیوسرجری می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

وی در پایان گفت: پس از پایدار شدن وضعیت بیمار، توانبخشی اهمیت زیادی دارد و می تواند شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و توانبخشی شناختی باشد.